Home / Văn hóa lễ hội người Chăm / Tết của người Chăm

Tết của người Chăm

Cứ đến mùa hoa Tagilau nở khắp núi rừng Panduranga (nay là Ninh Thuận và Bình Thuận) cũng là lúc khắp Palei (làng) Chăm hân hoan đón mừng tết Katê truyền thống của dân tộc mình. Đây được xem như tết của người Chăm. Lễ chính thức được tổ chức đúng ngày mồng 1 tháng 7 Chăm lịch.

 tet-cua-nguoi-cham-1

Vào những ngày cuối cùng của tháng sáu( Chăm Lịch), nhiều làng Chăm tập múa hát dân gian thâu đêm. Tiếng trống ginang, baranưng, tiếng kèn saranai vang từ làng này sang làng kia. Các cô gái Chăm cũng nhịp nhàng với các điệu múa bien, cjong, mrai, patra… Các cụ già không quên mở chiet (giỏ đan bằng tre) lấy tapuk ( sách ghi chữ Chăm xưa) đem ra và ngâm nga những truyện thơ Ariya đậm đà và trữ tình từ chập tối đến sáng hôm sau.

tet-cua-nguoi-cham

Trưa cuối ngày của tháng sáu (Chăm lịch), từ các Danaul (nơi sinh họat) của các chức sắn và các cụ già người Chăm tại các làng Hữu Đức, Hiếu Lễ và Hậu Sanh, vùng Phan Rang, Ninh Thuận, các Po Dhia (vị đứng sau các chức sắc thuộc tính ngưỡng dân gian Chăm) chủ trì lễ đón rước Y Trang (khăn áo) do các bà con Raglai sống ở phía đông triền núi Trường Sơn cất giữ mang xuống.

tet-cua-nguoi-cham-7

Đoàn người Chăm cùng với cờ lộng và trống kèn rộn ràng dưới sự hướng dẫn của Po Dhia ra tận đầu palei hướng về phía núi. Bà con Raglai cùng với Ong Taha Palei (già làng) và Camenei ( người bảo quản trang phục) long trọng mang “khan ao” xuống.

tet-cua-nguoi-cham-6

Tháp tùng theo đó cà một đoàn nhạc công po sar biểu diễn múa nhạc dân gian Raglai.

tet-cua-nguoi-cham-8

Đêm đó, tại các Danauk và trong các palei nhộn nhịp hẳn lên. Những người Chăm có xa quê cũng phải tranh thủ về đúng ngày để kịp đón “giao thừa” Katê cùng với người thân ở quê hương. Nhiều phụ nữ luôn túc trực bên bếp lửa để thúc củi cho mau chín bánh nung, bánh galik (bánh tét bánh chưng). Ai ai cũng muốn thức suốt đêm để thưởng thức trọn vẹn ngày hội Katê.

tet-cua-nguoi-cham-5

Sáng mồng 1 tháng 7 (Chăm lịch), Po Dhia hướng dẫn bà con Chăm mang lễ vật cúng lên các tháp Chăm trong vùng để tiến hành lễ Pơh Bambang Yang (mỏ cửa tháp). Thỉnh mời các thần linh về chứng giám cho sự cầu nguyện của con người. Cũng từ sáng sớm, từng đoàn từng đoàn ngườii từ các làng Chăm khác nhau kéo về các danauk để kịp tháp tùng với cùng người ở đây theo sự hướng dẫn của Po Dhia đưa Trang Y Phục đi lên đến tháp.

tet-cua-nguoi-cham-4

Theo quan niệm của người Chăm, chỉ có Po Dhia là người duy nhất được các thần linh cho phép mở cửa Tháp Bimon Kalan tiến hành lễ viếng tháp và làm lễ Katê. Khi đoàn rước Trang Y Phục đi đến tháp, các vị Po Dhia, Chamanei, Kadhar, Pajaw…làm lễ mở cửa tháp rồi tiến vào bên trong. Các thầy lễ tẩy thể (Pamưnei Yang) và dâng lễ phục cho tượng Vua. Lúc đang hành lễ, người ta chú sự ý quan sát ánh sáng các cây đèn cầy làm bằng sáp ong đặt trên bàn lễ vật để đoán biết sự hiện diên của các thần linh. Người ta cho rằng, nếu lửa cháy thành hai nhọn có hai màu đậm nhạt khác nhau xem như thần linh hiện diện, còn ngược lại, người Chăm vẫn phải tiếp tục cầu nguyện.

tet-cua-nguoi-cham-3

Ở quanh khuôn viên trên các Tháp, mọi người tập họp thành từng nhóm: chỗ thì cầu kinh chỗ thì dâng lễ vật cúng. Đến chiều, người ta rời tháp về lại palei của mình để tổ chức lễ tạ ơn ông bà tổ tiên.

tet-cua-nguoi-cham-2

Theo phong tục, những người Chăm giận hờn nhau trong năm đều dễ làm lành lại với nhau vào dịp này. Nhiều chàng trai, cô gái Chăm có thêm một cơ hội để gặp gỡ, làm quen, để qua ngày Katê không ít người đã nên duyên vợ chồng.

Bài viết: Đặc sản Phan Rang

Có thể bạn quan tâm

mua-apsara

Múa Chăm ở Ninh Thuận

Múa Chăm là một bộ phận quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *