Tỉnh Ninh Thuận

Tỉnh Ninh Thuận
Mã vùng	068
Mã bưu chính	63
Diện tích	3.360,10 km²
Dân số	911.600 người
Số xe	85
ISO 3166-2	VN-36
Website	www.ninhthuan.gov.vn

Ninh Thuận là một tỉnh ven biển thuộc vùng Nam Trung Bộ của Việt Nam. Phần đất liền Ninh Thuận nằm trong giới hạn 11°18’- 11°10’ vĩ độ bắc và 108°39’-109°14’ kinh độ Đông, phía bắc giáp tỉnh Khánh Hoà, phía nam giáp Bình Thuận, phía tây giáp Lâm Đồng, phía Đông có bờ biển dài 105 km.

Ninh Thuận được bao bọc bởi ba mặt núi và một mặt biển. Phía tây là vùng núi cao giáp Đà Lạt, phía bắc và phía nam có hai dãy núi chạy ra biển. Giữa tỉnh và ven biển là vùng đồng bằng khô cằn nên được mệnh danh là miền Viễn tây của Việt Nam. Vùng núi cao chiếm 63,2 % tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, vùng gò đồi chiếm 14,4% và đồng bằng là 22,4%.

Ninh Thuận có nhiều sông, suối, nhưng lớn nhất là sông Cái. Nếu tính cả các phụ lưu là sông Mê Lam, sông Sắt, sông Ông, sông Chá, sông Lu và sông Quao thì hệ thống sông Cái có chiều dài 246 km. Ngoài hệ thống này, Ninh Thuận còn có một số sông khác như sông Trâu, sông Quán Thẻ, sông Bà Râu... với tổng chiều dài 184 km.

Dân cư, văn hóa: Ninh Thuận là một trong những địa bàn sinh sống của người Việt cổ. Các nhà khảo cổ đã phát hiện được ở Nhơn Hải của Ninh Thuận các mộ cổ chôn cùng với đồ đá, đồ sắt thuộc nền văn minh Sa Huỳnh cách đây khoảng 2500 năm. Ninh Thuận còn là nơi gìn giữ được nhiều di sản quý báu của nền văn hoá Chămpa, bao gồm chữ viết, dân ca và nghệ thuật múa, trang phục và nghề dệt thổ cẩm, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc.

Trên địa bàn Ninh Thuận có 28 dân tộc, nhưng đông nhất là người Kinh, người Chăm và người RăkLai.

Ninh Thuận là tỉnh có nhiều người Chăm và người Ra Grai sinh sống. Theo tài liệu điều tra dân số 1/4/1999, Ninh Thuận có 57,1 nghìn người Chăm, chiếm trên 11,3% dân số toàn tỉnh và chiếm 43,0% tổng số người Chăm của cả nước ; 47,6 nghìn người RăkLai, chiếm 9,4% và 49,1%.

Tỉnh có hơn 20 làng người Chăm, trong đó có những làng vẫn duy trì các tập quán của chế độ mẫu hệ. Ninh Thuận có gần như còn nguyên vẹn hệ thống tháp Chàm xây dựng trong nhiều thế kỷ trước, tiêu biểu là cụm tháp Hoà Lai xây dựng thế kỷ thứ 9, cụm tháp Poklong Garai xây dựng thế kỷ 13 và cụm tháp Pôrômê xây dựng thế kỷ 17.

Kinh tế: Ninh Thuận có vùng lãnh hải rộng 18 nghìn km², là một trong những ngư trường quan trọng của Việt Nam với 500 loài hải sản, cho phép khai thác mỗi năm 5-6 vạn tấn.

Ninh Thuận là địa phương sản xuất muối lớn nhất cả nước với sản lượng 130 nghìn tấn/năm. với các nhà máy sản xuất muối lớn như ;cà ná, phương cựu ... ngoài ra với diên tích rừng lớn lâm nghiệp cũng được coi là thế mạnh nhưng khai thác chưa hiệu quả

Thủy sản Ninh thuận: Đối với thủy sản, với bờ biển dài 105 Km được xác định là một trong 4 ngư trường trọng điểm của cả nước, nên có nhiều thuận lợi để phát triển nuôi trồng và khai thác hải sản...

Phát huy lợi thế về thủy sản, trong những năm qua tỉnh đã tập trung đầu tư hạ tầng, xây dựng các cảng cá và hình thành các trung tâm nghề cá của tỉnh nên đã thu hút nhiều tàu thuyền trong và ngoài tỉnh để mua bán hải sản, cung ứng dịch vụ hậu cần phục vụ đánh bắt hải sản. Do đó mỗi năm đã tiếp nhận từ 60 - 70 ngàn tấn hải sản có chất lượng cao, bảo đảm nguyên liệu phục vụ cho chế biến xuất khẩu kể cả xuất khẩu tiểu ngạch và chế biến nội tiêu. Với lợi thế đó, Bộ Thủy sản đã có chủ trương đầu tư mở rộng cảng cá Cà Ná trở thành Trung tâm nghề cá của khu vực Miền Trung.

Ngoài ra, Ninh Thuận từ lâu đã nổi tiếng là nơi sản xuất các giống thủy sản có chất lượng cao, nhất là tôm giống với quy mô trên 4 tỷ con mỗi năm. Biển có môi trường trong sạch là điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất tôm giống, đồng thời có các vùng sản xuất tôm thịt tập trung với quy mô 2.000 Ha sản lượng ổn định từ 5.000 - 6.000 tấn/năm. Được Bộ Thủy sản có chủ trương đầu tư xây dựng Trung tâm sản xuất giống chất lượng cao. Với lợi thế đó, Ninh Thuận đang kêu gọi đầu tư trong lĩnh vực sản xuất giống và chế biến thủy sản xuất khẩu.

Nho Ninh Thuận: Ninh Thuận là quê hương của Nho, một đặc sản nổi tiếng trong nước...

Diện tích trồng nho của tỉnh khoảng 2.500 Ha, tập trung chủ yếu ở huyện Ninh Phước, Ninh Hải và thị xã Phan Rang -Tháp Chàm, với nhiều loại giống nho mới năng suất chất lượng cao, sản lượng hàng năm ổn định từ 60 - 65 ngàn tấn. Nho Ninh Thuận thường được dùng để ăn tươi, làm rượu nho và chế biến các sản phẩm khác. Vì vậy việc đầu tư chế biến các sản phẩm từ nho tại Ninh Thuận cũng là lĩnh vực tỉnh đang kêu gọi đầu tư.

Du lịch biển: Ninh Thuận nằm ở ngã 3 của vùng trọng điểm du lịch cả nước Đà Lạt -Phan Rang -Nha Trang, được xác định là một trong những trọng điểm trong chiến lược phát triển du lịch của cả nước từ nay đến năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt...

Với chiều dài 105 Km, bờ biển có nhiều bãi tắm đẹp, đã nổi tiếng từ lâu như bãi tắm Ninh Chữ, Cà Ná, một số bãi biển đang thu hút khách du lịch như Vĩnh Hy và Bình Tiên. Thông qua quy hoạch đã xác định toàn tỉnh có 5 khu du lịch biển là Bình Sơn - Ninh Chữ, Vĩnh Hy - Thái An, Bình Tiên, Cà Ná và Mũi Dinh, mỗi khu du lịch có hàng trăm Ha đất với bờ biển dài hàng chục Km đã và đang mở ra tiềm năng phát triển du lịch lớn ở khu vực này.

Các khu du lịch biển đều gắn với các vùng sinh thái đặc thù, là lợi thế để phát triển du lịch biển với du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng, trong đó có vườn quốc gia Núi Chúa thuộc hệ thống các khu rừng đặc dụng của quốc gia, nằm sát biển có quy mô diện tích 30 ngàn Ha, gồm 23 ngàn Ha mặt đất và 7 ngàn Ha mặt biển. Đây là nơi bảo tồn sự đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng, biển Nam Trung bộ với các loài động thực vật rừng, biển quý hiếm. Nơi đây còn có rùa biển và san hô biển được phân bố ở vùng ven bờ từ Thái An đến Vĩnh Hy.Rùa biển nơi đây là một trong số những loài động vật quý hiếm đang được bảo tồn và phát triển với sự giúp đỡ của Quỹ bảo vệ thiên nhiên hoang dã thế giới - WWF.

Rùa biển Ninh thuận có 5 loài chính, trong đó có loài rùa vàng đặc biệt quý hiếm chỉ có ở Ninh Thuận. Việc bảo tồn và phát triển các loài rùa biển có tác dụng lớn trong nghiên cứu khoa học, giáo dục về môi trường và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên. Ngoài ra còn là nơi thu hút khách đến thăm quan.

Lịch sử:

Ngày 20 tháng 5 năm 1901, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Phan Rang, tỉnh lị cũng là Phan Rang. Năm 1913, tỉnh Phan Rang bị xóa bỏ, phần phía bắc nhập vào tỉnh Khánh Hòa, còn phần phía nam gọi là đại lý hành chính, thuộc tỉnh Bình Thuận.
Ngày 5 tháng 7 năm 1922, tỉnh Phan Rang, còn gọi là tỉnh Ninh Thuận, được tái lập. Tỉnh gồm phủ Ninh Thuận và huyện An Phước (nơi người Chăm cư trú), do một Công sứ Pháp cai trị. Dưới Công sứ còn có một Quản đạo.
Năm 1958, tỉnh Ninh Thuận gồm có 3 quận (24 xã): Thanh Hải (quận lị Khánh Hải), An Phước (quận lị Hậu Phước), Bửu Sơn (quận lị An Sơn).
Ngày 6 tháng 4 năm 1960, thành lập quận Du Long, do tách một phần đất quận Bửu Sơn và một phần đất của quận Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa. Quận lị đặt tại Karom, xã Cam Ly.
Trước ngày 16 tháng 4 năm 1975, tỉnh Ninh Thuận gồm có 5 quận: Thanh Hải, An Phước, Bửu Sơn, Du Long và Sông Pha.
Sau 30 tháng 4 năm 1975, Ninh Thuận được sáp nhập với Bình Thuận, Tuyên Đức, Lâm Đồng thành tỉnh Thuận Lâm. Tháng 2 năm 1976, thực hiện chủ trương giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam, ba tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bình Tuy hợp nhất thành tỉnh Thuận Hải. Trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận cũ có một thị xã (Phan Rang) và 3 huyện (Ninh Sơn, Ninh Hải, An Phước). Từ 1977 đến 1981, địa bàn tỉnh Ninh Thuận từ một thị xã và ba huyện hợp nhất thành hai huyện là huyện An Sơn với thị trấn huyện lỵ Tháp Chàm và huyện Ninh Hải (mới) với thị trấn huyện lỵ Phan Rang. Từ 1981 lại quay lại các đơn vị hành chính cũ là 1 thị xã và 3 huyện.
Theo nghị quyết của Quốc hội khóa VIII, kỳ họp thứ 10, ngày 26 tháng 12 năm 1991, tỉnh Thuận Hải được chia tách thành hai tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận. Ngày 1 tháng 4 năm 1992, tỉnh Ninh Thuận chính thức đi vào hoạt động. Khi đó, tỉnh Ninh Thuận có diện tích 3.530,4 km², dân số 406.732 người và gồm có 1 thị xã (Phan Rang) và 3 huyện (Ninh Sơn, Ninh Hải, Ninh Phước).
Ngày 6 tháng 11 năm 2000, huyện Bác Ái được thành lập.
Ngày 1 tháng 10 năm 2005, huyện Thuận Bắc được thành lập.